Gediz Deltası

“Pelikan balıkçının yol arkadaşıdır, bizimle bir tutarlar balığı, ağda hakkı bellidir, biz de ne çıkarsa paylaşırız.” Pelikanlar ve balıkçılar, yüzyıllardır aynı deltada aynı alanda yaşıyor. Bu yüzden balıkçı kültüründe pelikanın yeri ayrı, belki de bir kuştan çok bir meslektaş.

Gediz Nehri’nin yatak değiştirmesiyle oluşan Gediz Deltası, 40.000 hektarlık bir alanı kaplıyor. Dalyan, göl, sazlık ve kayalık yaşam alanlarının bulunduğu delta, çeşitli kuş, bitki, kelebek ve memeli hayvan türüne ev sahipliği yapıyor. Gediz Deltası aynı zamanda geleneksel dalyan kültürünün Ege’de devam ettiği son yerlerden biri. Türkiye’deki 13 Ramsar Alanı’ndan biri olan Gediz Deltası, aynı zamanda doğal ve arkeolojik SİT olarak koruma altında. Deltada üreyen tepeli pelikan, flamingo, küçük kerkenez ve karagagalı sumru gibi kuşlar alanın bir Önemli Doğa Alanı ve Önemli Kuş Alanı olarak kabul edilmesini sağlayan türler arasında yer alıyor.

Delta, Tuz Gölü ile birlikte Türkiye’de flamingoların ürediği iki önemli alandan birisi. Bu iki alanda, her yıl kolonilerde bulunan flamingo sayısı, göç hareketleri ve davranışları düzenli olarak araştırılmakta. Gediz Deltası’nda karadan yapılan gözlemlerde, flamingo koloni büyüklüğünün 6.000 ila 11.000 çift arasında değiştiği belirlenmiş. Bunların yanı sıra, farklı sürüngen; memeli; çift yaşamlı ve bitki türleri Gediz Deltası’ndaki biyolojik çeşitliliğin parçaları. Türkiye sahillerinde üreyen iki kaplumbağa türünden biri olan Caretta ceratta, deltanın dalyanlarında kışlıyor. Gediz Deltası, Türkiye’de endemik olan Digesocypris irideus içsu balığının da yaşadığı alanlardan birisi.

Tarım, hayvancılık, balıkçılık ve tuz üretimi deltada yaşayanların önde gelen geçim kaynakları. Türkiye’deki tuz ve pamuk ihtiyacının önemli bir bölümü Gediz Deltası’ndan karşılanmakta. İzmir şehir merkezi ile iç içe olan delta ne yazık ki şehir büyüdükçe tehdit altına girmeye başladı. Gediz Deltası’nın korunması için Doğa Derneği uzun yıllardır yerel ve uluslararası işbirlikleri geliştirerek çalışıyor. Doğa Derneği bir yandan alanı şehrin baskısına karşı korumak için hukuki mücadele verirken, diğer yandan alandaki köylerde çalışıyor. Alanın 2007 yılında uygulamaya konan yönetim planının hazırlanmasına katkı veren Doğa Derneği, aynı zamanda balıkçılar ve yöre insanlarıyla birlikte deltanın doğasının korunması ve Gediz Deltası’nın Bostanlı, Mavişehir ve Karşıyaka başta olmak üzere İzmir genelinde tanıtılması için çalışıyor.

Fotoğraf: © Hellio & Van Ingen

Change this in Theme Options
Change this in Theme Options