 Doğa Derneği, 2004 yılında Doğu Anadolu'da yaptığı arazi çalışmaları sonucunda pek çok yeni Önemli Kuş Alanı belirledi. Projenin Kuş Gözlem Ağı Sorumlusu Eray Çağlayan, önemli kuş alanlarının, yaşamı ayakta tutan doğal kaynakların bulunduğu yerler olduğunu belirtti. Çağlayan, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı Şirketi'nin, boru hattı güzergahındaki önemli kuş alanlarının belirlenmesi amacıyla başlattığı proje kapsamında, 28 Nisan-15 Haziran 2004 tarihleri arasında 9 yeni kuş alanı belirlediklerini bildirdi.
Proje kapsamında önemli kuş alanlarının son envanterinin çıkarıldığını vurgulayan Çağlayan, şunları söyledi: "Kuş gözlemcilerinden oluşan ekibimizin çalışmaları Sivas, Erzurum ve Kars'ta kuş gözlem topluluklarının kurulmasıyla başladı. Kış mevsimi boyunca boru hattı güzergahındaki sulak alanları ziyaret ederek su kuşlarını izledik. Cumhuriyet, Atatürk ve Kafkas Üniversitelerine geziler düzenledik. Okullarda kuş gözlemciliğini anlattık."
Çağlayan, yapılan çalışmalar sonunda, Ardahan'ın Posof ormanları, Sivas ve Erzincan arasındaki Kösedağları, Kahramanmaraş, Adana ve Kayseri illeri arasıda bulunan Tahtalı dağları, Osmaniye'deki Aslantaş Milli Parkı, Erzincan yakınlarındaki Gölova göleti, Erzurum'un Kuzeyi'nde Artvin yolundaki Tortun Vadisi, Kars'ın kuzeyindeki Allahuekber dağları, Kars Sarıkamış yakınlarındaki Göldüzü Ovası ve Ardahan sınırı yakınındaki Kura Vadisi'nde yeni kuş alanları belirlediklerini kaydetti.
Bu alanların tanımlanması için çalışmaların devam ettiğini vurgulayan Çağlayan, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Projemiz 2005 yılı sonuna kadar devam edecek. Bu süreçte belirlediğimiz kuş alanlarının tanımlanması konusunda çalışmalar yapacağız. Bu veriler, uluslararası kaynaklarda da yer alacak. Ayrıca, Uluslararası Kuşları Koruma Kurulu'nun dünya kuş veri tabanına girecek. Belirlediğimiz kuş alanlarına pilot uygulama olarak koruma yöntemleri geliştireceğiz."
Çağlayan, Türkiye'nin önemli kuş alanlarının yüzde 51'inin etkili koruma çalışması yapılmadığı takdirde önümüzdeki 2 yıl içinde doğa özelliklerini tümüyle kaybedeceğini, bu nedenle BTC projesinin büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.
KUŞ ALANLARININ MEVCUT DURUMU
Doğa Derneği'nin, uluslararası kriterleri esas alarak yaptığı tespitlere göre, önemli kuş alanlarının yüzde 80'i bir ya da daha çok tehdit ile karşı karşıya bulunuyor. Derneğin 60 binden fazla kuş verisini bir araya getirip hazırladığı ve 184 kuş cennetinin tanımlandığı envantere göre, Türkiye'deki önemli kuş alanları toplam alanın yaklaşık yüzde 14'ünü oluşturan toplam 11 milyon 638 bin 525 hektarı kapsıyor. Bu alanın yüzde 76.4'ünde herhangi bir resmi koruma statüsü bulunmuyor.
Önemli kuş alanlarının yaklaşık yüzde 42.5'i orman, yüzde 31'i bozkır ve tarım alanı, yüzde 7.9'u sulak alan, yüzde 9.5'i yüksek dağ çayırı, yüzde 5'i maki, yüzde 3.7'si deniz, yüzde 0.1'i yerleşim alanından oluşuyor. Son 10 yıllık dönem değerlendirildiğinde, önemli kuş alanlarının yüzde 51'inde olumsuz gelişmeler yaşanırken, yüzde 43'ü değişmeden kaldı ve yüzde 6'sında olumlu yönde ilerleme tespit edildi.
Toplam, 184 kuş alanının 53'ünün yüksek, 48'inin kısmi ya da düşük derecede ulusal koruma statüsü bulunuyor. Bunun yanı sıra, 14'ünde yüksek, 5'inde ise kısmi derecede uluslararası koruma statüsü var. Diğer ÖKA'ların hiç bir koruma statüsü bulunmuyor. ÖKA'ları yok eden nedenlerin başında barajlar ve sulu tarım alanlarının genişletilmesi, yol inşaatları, aşırı otlatma ve plansız yapılaşma geliyor. |
