 Fotoğraf: Melih Özbek
İstanbul, Asya ve Avrupa’nın buluşma noktası; Karadeniz’i Akdeniz’e başlayan geçiş bölgesi; Osmanlı ve Bizans İmparatorluklarının başkenti ve Türkiye’nin en büyük şehri. Ancak İstanbul’un tüm bunların yanında hiç bilmediğimiz bambaşka bir özelliği ise, yüzyıllar boyunca kuşlar için de önemli bir yaşam alanı ve göç eden binlerce kuş için çok önemli bir geçiş bölgesi olması. İstanbul Boğazı özellikle İlkbahar ve sonbahar aylarında belki de dünyanın en görkemli göçlerinden birine sahne olur. Gökyüzündeki bu hareketlilik binlerce yıldır sessiz sedasız devam ederken bu mucizevî doğa hadisesini 15 milyon nüfuslu bir şehirde ne yazık ki pek az insan fark eder.
Kuşlar yem bulmada ne kadar yetenekli olurlarsa olsunlar, yılın belli dönemlerinde besin kaynakları herkesi beslemeye yetmez. Bu dönemlerde, bir çok kuş dünyanın bol besin bulunan başka bölgelerine göç ederler. Her sene dünyaca 50 milyar kuşun göç ettiği tahmin edilir. Bunlardan 5 milyarı Avrupa ile Afrika arasında göç eder. Kış aylarında havaların soğumasıyla, kuşların besin bulması zorlaşır ve bu konuda aralarında rekabet artar. Bu sebeple Kuzey Yarımküre'de üreyen göçmen kuşlar, her sonbaharda Güney Yarımküre'ye doğru göç hareketine girişir.
Küçük Orman Kartalı, en sevdiğimiz türlerden biri olan leylek, yılan kartalı, balık kartalı, küçük kartal, şahin, arı şahini, atmaca, yoz atmaca ve nesli dünya çapında tehlike altında bulunan küçük akbaba ve şah kartal gibi türler tam da şu günlerde İstanbul Boğazı üzerinden göç ediyorlar. Eylül ayından Kasım ayı sonlarına kadar göçü izlemek için en uygun yer Çamlıca tepeleri. Tek ihtiyacınız ise bir dürbün bir de merakınız.
İstanbul’da sonbahar göçünün kuşları
Küçük Orman Kartalı
Ülkemizde özellikle göç dönemlerinde çok sayıda görülen kartal türü. Yoğun olarak Avrupa’daki ormanlarda üreyen ve her ilkbahar ve sonbaharda gerçekleşen göç hareketlerinde İstanbul Boğazı’ndan binlercesi geçen küçük orman kartallarını göç eden diğer yırtıcılarla birlikte sonbaharda Çamlıca Tepeleri, ilkbaharda ise Sarıyer sırtlarından izlemek mümkün.
Leylek
Uzun beyaz boyunları ve gövdeleri, siyah kanat telekleri, kırmızı gaga ve bacaklarıyla kolayca tanımlanabilen leylekler göç dönemi gruplar halinde İstanbul Boğazı üzerinden göç ederken görülebilir. Leylekler, tarım alanları, nehir taşkınları ve sulak alanları beslenmek amacıyla kullanırken, çatı, baca, direk ve ağaçlarda yuva yaparlar. Sulak alanların kurutulması ve yüksek gerilim hatları türü en çok etkileyen bir faktörler.
Yılan Kartalı
Ülkemizde üreyen bir kartal türü. Açık renkli kanat altı, göğsü ve koyu renk kafası ile diğer kartal türlerinden hemen ayrılır. Genellikle düzlük alanlarda yaşar ve beslenir. Besinleri arasında yılan önemli bir yer teşkil etmektedir. Sıklıkla uçarken pençesinde avladığı yılan ile görülür. Göç mevsiminde İstanbul boğazında çok sayıda birey görülebilir.
Balık Kartalı
İsminden de anlaşılacağı üzere sulakalanların çevresinde yaşayan ve genellikle balıklar ile beslenen bir kartal türüdür. İri bir martıya benzer, dünyadaki en başarılı yırtıcı kuş türlerindendir. Antartika dışında bütün kıta parçalarında bulunur. Ülkemizde kış aylarında ve göç dönemlerinde görülür. Balık kartalı diğer kartal türleriyle birlikte İstanbul boğazında görülebilir.
Gök Doğan
Ülkemizde yıl boyu görülen doğan türlerinde biridir. İnce kanatları, uzun kuyruğu ve kırçıllı göğsü ile diğer yırtıcı tüylerinden kolayca ayrılır. Yaşam alanı olarak düzlük alanları tercih eder ve genellikle kuşlar ile beslenir. İlkbahar ve sonbahar göç dönemlerinde İstanbul Boğazında görülebilir.
Arı Şahini
Ülkemizde görülen dört şahin türünden biridir. Genellikle ormanlık alanlarda yaşamar. Anadolu’da nadir olarak üremekle birlikte göç döneminde Hatay Belen geçidi, Çoruh vadisi ve İstanbul Boğazı üzerinde göç esnasında çok sayıda görülebilmektedir.
İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu
İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu 2006 yılından bu yana İstanbul Boğazı'nda düzenli göç izliyor ve boğazdan geçen kuşları sayıyor. İstanbul’un kuşları ile tanışmak için İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu (İKGT) üyesi olabilir ve kuş gözlem aktivitelerine katılabilirsiniz. İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu 2000 yılında kurulan amatör bir topluluk. Topluluğun amacı İstanbul’da kuş gözlemciliğini yaygınlaştırmak ve İstanbul’un kuşlarını gözlemleyerek, yaşam alanlarının korunmasına çalışmak. Topluluk üyeleri "Yelkovan" e-posta grubu ile haberleşiyor. Ayrıca http://ikgt.org adresli blog sayfasında gözlem gezileri, yazılar, fotograflar yayımlanıyor.
Radikal / 14 Eylül 2011
|
