Yumuşak Kabuklu Fırat Kaplumbağası (Rafetus euphraticus)

Açıklama
Sadece Türkiye, Iran, Irak ve Suriye'de var olan Yumuşak Kabuklu Fırat Kaplumbağası hem suda hem karada yaşayabilen endemik bir su kaplumbağasıdır. Türkiye'de sadece Fırat ve Dicle nehirlerinde yaşadığı belirlenen ve haklarında çok fazla bilgi bulunmayan bu kaplumbağanın boyu 68 santimetreye kadar ulaşır. Genç bireylerin zeytin yeşili kabuklarının üzerinde sarı, krem rengi veya beyaz benekler bulunur; fakat yetişkinlerin kabuklarında çizgiler bulunmaz, sadece koyu renk bir kaç kabartılı leke mevcuttur.

Habitat
Yumuşak Kabuklu Fırat Kaplumbağası oldukça sığ ve durgun nehir ve göletlerde ve sulak alanlardaki geçici havuzlarda yaşar. Su yatağına yakın, kumlu nehir kıyılarında yuvalanır. Yiyecek konusunda seçici olmayan hem etçil hem de otçul bir kaplumbağadır ve suya yakın yerlerde güneşlenmekten hoşlanır; ancak en ufak bir şüphe ya da rahatsızlıkta kendini suya atar. Yetişkin bireyler, 20 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda aktiftirler.

Korunma Durumu
IUCN Küresel Kırmızı Listesine göre tehlike altında (EN)
Türkiye Ulusal Kırmızı Listesine göre tehlike altında (EN)

Tehditler
Yumuşak Kabuklu Fırat Kaplumbağası, 1996'da IUCN'in (International Union for Conservation of Nature - Uluslar arası Doğa Koruma Birliği) tehdit altındaki türler kırmızı listesine alındı. Su ısısındaki düşüşler türün yaşam fonksiyonlarını ciddi biçimde etkilediği için, kaplumbağanın yaşam alanlarında inşa edilecek bir baraj, bu endemik türün habitatına ciddi zararlar verecek ve de türün devamlılığını daha büyük tehlikeye sokacaktır. Büyük barajlar su kalitesinde, akış düzeninde ve yönünde temel değişikliklere neden olur ve uzun nehir yatakları boyunca türlerin yaşamasını olanaksız hale getirir. Barajların neden olduğu sellerden dolayı kumlu yuvalanma alanlarının kaybolması da türlerin yaşamı için ayrıca bir tehdit.

*Türkiye'nin güneydoğusundaki Fırat Nehri'nin üst kısımlarında yaşayan bir grup Yumuşak Kabuklu Fırat Kaplumbağası, nehrin 60 kilometre yukarısında kurulan bir baraj yüzünden su sıcaklığı 12,4 dereceye düştüğü için tehlike altına girmişti.

Çöl Varanı (Varanus griseus)

Açıklama
Bölgedeki en büyük kertenkeledir. Burun-kuyruk dibi uzunluğu 560-579 milimetre, kuyruğu ise 865-870 milimetredir. Kendisini sıcaktan koruyan çukurlarda yaşar, gerektiğinde yeterince derin olmayan çukurları kendi derinleştirir. Küçük kemirgen, kertenkele, yılan, örümcek ve böceklerle beslenir. Hindistan'dan Ortadoğu'yu kapsayan bölgede yaşar. Cizre çevresinde, nehir kıyısındaki alanlarda ürediği bilinmektedir.

Habitat
Çöl varanı seyrek bitki örtüsünün bulunduğu kumlu çöllerde ve bazen kayalık yamaçlarda yaşar.

Korunma Durumu
IUCN Küresel Kırmızı Listesine göre henüz Değerlendirilmedi (NE)
Türkiye Ulusal Kırmızı Listesine göre Hassas (VU)