Oniki ay önceydi. Allianoi’nin bir süre sonra Yortanlı Barajı’nın suları altında kalacağı haberi duyuldu. Allianoi Girişim Grubu bu noktaya gelmemek için davalar açmış ve beş yılı aşkın süreyle antik kentin baraj suları altında kalmasını engellemişti.
Ancak bu sefer durum farklıydı. Çevre Bakanlığı ve Kültür Bakanlığı Allianoi’yi sular altında bırakmak konusunda ortak bir irade oluşturmuş ve sözde “Allianoi’yi Kurtarma Projesi”ni uygulamaya başlamıştı.
Proje uyarınca antik kentin üzeri kumla örtülüyor ve antik duvarlar “Horasan harcı” denen bir karışımla sıvanıyordu. Daha sonra da barajda su tutulacaktı. Allianoi kazılarını yürüten Doç. Dr. Ahmet Yaraş, kurtarma projesinin hiçbir bilimselliğini olmadığını ortaya koyuyor ve kullanılan malzemenin “Horasan harcı” değil, çimento olduğunu ifade ediyordu.
Bir yandan Allianoi’nin üzeri örtülürken, diğer yandan İzmir’deki mahkeme de kurtarma projesinin yasallığını tartışıyordu. Ancak Bakan Veysel Eroğlu ve Ertuğrul Günay bu kadar sabırlı olamazdı. Yasal süreç tamalanmadan meseleyi oldu bittiye getirmek istediler. Böylece Allianoi kısa sürede şantiyeye dönüştü.
Yapılacak çok az şey kalmıştı. Bir Eylül sabahı belki de son çare olarak kendimizi Allianoi’daki vince zincirleme kararı verdik. Altı eylemci, sabahın erken saatlarinde antik kente girerek dev vincin üzerine zincir ve sarmaşıklarla bağlandık. Talebimiz, mahkeme karar verene kadar sözde kurtarma projesinin durdurulmasıydı.
Vinci terk etmeyeceğimizi söyleyince zincirlerimiz jandarma tarafından kesildi ve kelepçelenerek Bergama Jandarma Karakolu’na götürüldük. Olan biten karşısında Bakan Veysel Eroğlu bir adım ileri giderek “Allianoi diye bir yer yok” dedi. Tıpkı televizyonların karşısına geçip “bu çayda radyasyon yok” diyen Cahit Aral gibi.
Gelelim bugüne... Allianoi’yi kurtarmak için kendini vince zincirleyen eylemciler hakkında “devlet malına zarar vermekten” dava açıldı. Savcılık, uzun bir araştırmadan sonra kullanılan sıvanın Horasan harcı olmadığını ispatladı. Yortanlı Barajı su tutmasına rağmen çiftçilere hala su verilemedi. Sulama kanallarının henüz yapılmadığı anlaşıldı.
İzmir mahkemesi ise sözde kurtarma projesinin yasallığını incelemeye devam ediyor. Mahkemenin yakında vereceği nihai kararın bilim insanlarının raporları ve önceki kararlarla uyumlu olmasını olması halinde, Türkiye Allianoi’nin idamı ile yeniden yüzleşecek.
Bugün daha iyi anlıyoruz. Doğa ve uygarlık mirasını bir süreliğine yok edebilirsiniz. Ancak tarihin izlerini silemezsiniz. Allianoi büyük bir yıkıma uğramış da olsa bir gün mutlaka yeniden gün yüzüne çıkacak. Ancak onu suya gömenlerin isimleri bir daha silinmemek üzere tarihin kara listesine yazılacak.
Güven Eken
Doğa Derneği Başkanı
guven.eken@dogadernegi.orgtwitter.com/ekenguvenRadikal / 21 Eylül 2011
