Türkiye’de Allianoi çok iyi korunmuş bir antik kent. Sekiz sütun ve bir mozaik bölümden oluşan galeri inanılmaz güzellikte. İkinci yüzyıla ait olan ve Anadolu’nun en geniş Roma termal merkezi Allianoi, metrelerce kum altına giriyor. Türkiye’nin batısında eski Bergama’nın birkaç kilometresi ilerisinde bulunan bu benzersiz arkeolojik sit alanın, freskleri, sütunları kuma gömülüyor ve çok yakında on yedi metrelik bir yapay göl altında kalacak. Doğa konusunda çalışan derneklerin seferberliğine rağmen Allianoi’u tehdit eden bu baraj projesini hiçbir şey durduramayacak gibi görünüyor. 

Doğa Derneği Başkanı Güven Eken “Bu bir politik oyuna döndü ve hükümet bununla Allianoi sit alanını bitirmeyi deniyor. Bizler bir katliamı durdurmaya çalışıyoruz.” diyerek projeye karşı duruyor. 20 Eylül pazartesi sabahı Allianoi’da kültürün hukuk dışı katledildiğini yetkili mercilere ve kamuoyuna iletmek için bir avuç aktivist ile Güven Eken şantiyede bulunan vince kendilerini zincirledi. 

Derneklere göre baraj gövdesi su tutmadan önce sit alanın korunması gerekçesiyle yürütülen kum dökümü çalışması için yasa dışı kum alımı gerçekleştiriliyor. Ve alanı korumak için çimento içeren harç kullanılıyor. Bölgedeki tarım alanlarının sulamasına tahsis edilen bu proje kendi içinde tartışma içeriyor. 

Güven Eken, baraja su sağlayacak olan derenin tamamen kuruduğunu aktarıyor ve barajı dolduracak suyun olduğuna emin olmadığını ileterek, “Hükümet, Allianoi’un olağanüstü bir alan olduğunu ve çiftçilerin su sorununun bu kültürel miras yok edilmeden de çözümlenebileceğini anlamayı ret ediyor.” diyor.

On beş yıl önce başlatılan Yontalı baraj projesi nedeniyle doğal ve tarihi mirasın korunmasıyla ilgili yasaya tecavüz ediliyor. Daha önce on iki ayrı davayla barajın yapımına karşı kondu. Tüm bunlarla birlikte projenin verimliliği belirsizlikler taşıyor. Buna karşın Allianoi sit alanın değerlendirilmesiyle yılda yüz binlerce ziyaretçi turizm için ağırlanabilir.

Çıkar çatışması

Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, sanatçıların ve sivil toplum kuruluşlarının Allianoi kurtarma çağrılarını abartılmış olarak değerlendirdi. Allianoi’u kumla kapatma işleminde kültürel mirasın hiçbir zarar görmeyeceğine dair teminat verdi. Meslektaşı Çevre ve Orman Bakanı Veysel Eroğlu, antik kentin korunması için harekete geçen popüler şarkıcı Tarkan’a karşı daha az diplomat davranarak “Bilmediği işlere burnunu sokmaması daha iyi olur” diye demeç verdi. Çıkar çatışması olduğunu söyleyen Güven Eken “Allianoi’un, Bakan Eroğlu’nun politikasına kurban edildiğini” belirtiyor. 

Devlet Su İşleri eski Genel Müdürü olan Bakan, son senelerde birçok sulama ve hidroelektrik santral projesi başlattı. Veysel Eroğlu, Güneydoğu’da Dicle Nehri’ne yapılması planlanan ve Hasankeyf’i sular altında bırakacak olan Ilısu baraj projesi nedeniyle de sivil toplum kuruluşu ile karşı karşıya geldi.

Çeviri: Türkan Sarıoğlu, Doğa Derneği Üyesi